Veelgestelde vragen
Antwoorden op de meest voorkomende vragen over Graas-Baas, fructaan en weidebeheer
Hoe gebruik ik de Graas-Baas-meter?
Op de hoofdpagina: kies een locatie (GPS of plaatsnaam) en je paardenprofiel (gezond, verhoogd risico of EMS/laminitis). Stel daarna grashoogte, grastype, groeistadium en bemesting in. De barometer toont het geschatte suikergehalte (WSC%) met een kleur en een bandbreedte. De grafiek laat de verwachting zien voor de komende 6, 12, 24 of 48 uur.
Worden mijn instellingen onthouden?
Ja, automatisch. Je locatie, paardenprofiel en grasinstellingen worden in je eigen browser bewaard, zodat je ze de volgende keer terugziet. Een account is niet nodig.
Om het weer op te halen gaat je locatie wel naar de weerdiensten en naar onze server (voor de regenradar). Wat er precies gebeurt lees je in de privacyverklaring.
Werkt de tool zonder internet?
Beperkt. Voor een actuele schatting heeft de tool het weer nodig, en dus internet. Zonder verbinding zie je hooguit de laatst opgehaalde gegevens. Pagina's die je eerder hebt geopend blijven wel leesbaar.
Tip: open de tool thuis even voordat je naar de wei gaat.
Kan ik Graas-Baas op mijn telefoon "installeren"?
Ja. Open Graas-Baas in je telefoon-browser, klik op het deel-menu en kies "Toevoegen aan startscherm" (Safari op iOS) of "App installeren" (Chrome op Android). Het krijgt een eigen icoon en opent in volledig scherm zonder browserbalken.
Wat is fructaan eigenlijk?
Fructaan is een reservesuiker van gras: ketens van fructose, zoals zetmeel ketens van glucose zijn. Gras maakt overdag suikers aan en verbruikt ze voor groei, vooral als het warm genoeg is.
Een paard verteert fructaan vooral in de dikke darm. Suikerrijk gras is riskant voor gevoelige paarden, vooral doordat het de insulinespiegel verhoogt. Een grote hoeveelheid fructaan kan daarnaast de dikke darm ontregelen.
Meer uitleg staat op de begrippenpagina.
Wanneer is fructaan in gras het hoogst?
Drie situaties:
- Late middag en vroege avond na een zonnige dag: het gras heeft de hele dag suiker aangemaakt
- Koud en zonnig weer: het gras maakt suiker maar groeit niet, dus hoopt het op
- Voorjaar (april, mei) en najaar, en bij droogte
Rond zonsopkomst is het gehalte meestal het laagst. Na een koude nacht geldt dat niet: dan heeft het gras 's nachts weinig verbruikt.
Wat is het verschil tussen WSC, NSC en fructaan?
WSC (wateroplosbare koolhydraten) = fructaan + enkelvoudige suikers (sucrose, glucose, fructose).
NSC (niet-structurele koolhydraten) = WSC + zetmeel.
Fructaan = WSC min de enkelvoudige suikers (ESC).
Gras bevat weinig zetmeel, dus WSC en NSC liggen dicht bij elkaar. Graas-Baas schat het WSC%. Zie begrippen.
Klopt de voorspelling exact?
Nee. Het is een schatting op basis van het weer, de tijd van het jaar en wat je invult over gras en bodem. De rekenregels zijn afgestemd op de vakliteratuur, maar het model is nog niet getoetst aan eigen grasmonsters. Daarom staat er een bandbreedte bij het getal. Het werkelijke gehalte in jouw weide kan daarbuiten vallen, bijvoorbeeld door schaduw, grassoort of bodem.
Wil je het zeker weten, laat dan een grasmonster onderzoeken. Zie de handleiding bemonstering en hoe de schatting werkt.
Welk grastype is het beste voor een EMS-paard?
Voor metabool gevoelige paarden zijn kruidenrijk grasland en mengsels met timothee, beemdlangbloem en roodzwenk (geen of weinig Engels raaigras) de beste keuze.
Vermijd: Italiaans raaigras en Aber-HSG cultivars (high-sugar grass — gefokt voor melkkoeien, te zoet voor paarden).
Zie weidebeheer per paard-type voor concrete mengsels en zaadhoeveelheden.
Hoe vaak moet ik mijn weide toppen (klepelen)?
Voor blijvend grasland: 2–4× per groeiseizoen, op 7–10 cm. Niet korter dan 5 cm: onderin de plant zit de meeste suiker.
Beste momenten: eind mei/begin juni (vóór bloei) en eind juli/begin augustus. Bij voorkeur 's ochtends of na regenbui.
Zie deel 03 van weidebeheer voor uitgebreid maai-protocol.
Wat zijn giftige planten in de paardenwei?
De gevaarlijkste in NL/BE/DE:
- Jakobskruiskruid — pyrrolizidine-alkaloïden, dodelijk in hooi
- Zaden en kiemplanten van de gewone esdoorn: atypische myopathie, vaak dodelijk
- Herfsttijloos — colchicine, hoog toxisch
- Taxus (al in kleine hoeveelheden dodelijk), robinia en eikels
- Adelaarsvaren, paardenstaart — vooral in hooi
Volledige lijst en beheer-tips: weidebeheer kruidenrijk grasland.
Wanneer kan ik het beste hooien voor een EMS-paard?
Twee dingen helpen: later in het seizoen maaien (na de bloei, stengelig gras) en 's ochtends maaien na een zachte nacht. Zulk hooi bevat gemiddeld minder suiker.
Het verschil per partij is groot. Alleen een analyse van het hooi geeft zekerheid; voor gevoelige paarden is de richtlijn minder dan 10% suiker en zetmeel in de droge stof. Zie hooi-management.
Helpt soaken (weken) van hooi tegen fructaan?
Ja, maar reken er niet blind op. In onderzoek (Longland 2011) verloor hooi door weken gemiddeld ongeveer een kwart van de suikers, met per partij verschillen van enkele procenten tot ruim de helft.
Praktisch: week in ruim, schoon, koud water en gooi het water weg. Week bij warm weer niet langer dan een uur of twee, anders bederft het. Met de suikers spoelen ook mineralen uit, dus overleg bij dagelijks weken over een aanvulling.
Laat het hooi liefst eerst onderzoeken: bij hooi met veel suiker is weken alleen vaak niet genoeg.
Hoeveel hooi heeft mijn paard per dag nodig?
Gangbaar: 1,5–2,5% van het lichaamsgewicht in droge stof. Voor een paard van 500 kg is dat 7,5–12,5 kg droge stof per dag.
Hooi bestaat voor ongeveer 85% uit droge stof, dus dat komt neer op 9–15 kg hooi per dag.
Voor paarden die moeten afvallen wordt 1,5% aangehouden, met hooi met weinig suiker (minder dan 10%). Ga niet lager zonder begeleiding van je dierenarts: te weinig ruwvoer is zelf een risico.
Hoe weet ik of mijn paard EMS heeft?
Signalen:
- Lichaamsbouw: overgewicht (BCS 7 of hoger op de schaal van 1–9), een dikke, harde manenkam en vetkussens boven het oog, achter de schouder of naast de staartwortel. Een paard hoeft niet dik te zijn om EMS te hebben.
- Hoeven: (lichte) hoefbevangenheid die terugkomt, gevoelig lopen, ringen in de hoefwand
- Bloed: een verhoogde insulinewaarde, nuchter of na een suikertest. De grenswaarde hangt af van de test en het lab.
Bij een vermoeden: laat je dierenarts bloedonderzoek doen. De diagnose volgt de consensus van de ECEIM (Durham 2019).
Mag een EMS-paard nog naar de wei?
Met aanpassingen vaak wel, in overleg met je dierenarts. Mogelijkheden:
- Tijdstip: de uren vanaf zonsopkomst tot halverwege de ochtend, behalve na een koude nacht. De tool laat de gunstigste uren zien.
- Graasmasker: kan de opname sterk beperken (in onderzoek tot ongeveer 80%)
- Strookbegrazing: elke dag een stukje draad opschuiven
- Paddock paradise of track: meer beweging, gespreide opname
- Geen weide bij hoefbevangenheid of als de insuline niet onder controle is
Zet in de tool het profiel op "EMS / laminitis": de grenzen zijn dan strenger (rood vanaf 14% WSC). Let op: de tool schat het suikergehalte, niet hoeveel je paard eet.
Mijn paard heeft NU laminitis — wat moet ik doen?
Bel direct je dierenarts. Acute hoefbevangenheid is een spoedgeval.
Tot de dierenarts er is:
- Haal het paard van de weide en zet het op een dikke, zachte bodem (zaagsel of zand)
- Laat het niet lopen, longeren of rijden
- Geen gras en geen krachtvoer. Laat het paard niet vasten: geef kleine porties hooi, tenzij de dierenarts iets anders zegt
- Zorg voor vers water
Deze tool vervangt geen diergeneeskundig advies.
Hoeveel kunstmest mag ik op mijn paardenweide?
Er is geen apart maximum voor kunstmest. Wettelijk telt het totaal: de stikstofgebruiksnorm voor grasland op jouw grondsoort, waarin dierlijke mest, kunstmest en compost samen meetellen. Uit dierlijke mest mag maximaal 170 kg stikstof per hectare per jaar komen. Stikstofkunstmest mag van 1 februari tot en met 15 september.
Voor een paardenweide is weinig stikstof nodig. Een lichte gift in het voorjaar kan helpen als het gras slecht groeit; gecomposteerde mest werkt geleidelijker. Zie de bemestingspagina.
Mag ik mijn eigen paardenmest op de weide gooien?
Verse mest: liever niet. Zo krijgt je paard zijn eigen wormen terug. Larven van bloedwormen overleven maanden op de weide; eitjes van spoelwormen blijven jaren besmettelijk.
Wel: heet gecomposteerde mest: minstens 3 dagen 55 °C of warmer in de hele hoop (dus omzetten), daarna een half jaar rijpen. Gecomposteerde paardenmest blijft voor de wet dierlijke mest: de uitrijperiodes en de 170 kg stikstof gelden.
Zie het composteringsprotocol.
Wat is een goede compost-gift per hectare?
Voor blijvend grasland zonder hooiwinning: 5–10 ton per hectare per jaar. Met hooiwinning kan het iets meer zijn, zolang je binnen de fosfaat- en stikstofnorm blijft (meestal tot 10–15 ton).
Beste moment: het voorjaar, als de bodem minstens 8 °C is en het gras groeit. Let op de wettelijke uitrijperiodes voor vaste mest.
Gebruik het bemestingsplan voor jouw situatie.
Moet ik mijn bodem laten testen?
Ja, ongeveer elke 4 jaar. Een onderzoek kost ruwweg €100–€250 en voorkomt dat je verkeerde mest of kalk koopt.
Het grootste lab in Nederland is Eurofins Agro. Zie de uitleg over bodemanalyse.
Hoe vaak moet ik fructaan in mijn gras laten meten?
Voor een EMS-paard: 2× per jaar, in mei (voorjaarspiek) en oktober (najaar). Bij elke management-wijziging extra (nieuwe weide, andere hooi-bron, nieuwe bemesting).
Voor een gezond paard is het niet nodig; één keer per jaar geeft een indruk. Eén monster is een momentopname: het gehalte wisselt per dag en per uur.
Zie bemonsterings-handleiding voor protocol en lab-keuzes.
Kan ik Graas-Baas op mijn website plaatsen?
Ja, gratis. Voor dierenartsen, hoefsmiden, paardenpensions, voer-leveranciers, verenigingen.
Een eenvoudige <iframe>-snippet plaats je waar je wilt. Configureerbaar via URL-parameters (locatie, paardprofiel, grasinstellingen). Zie partners-pagina.
Wie zit er achter Graas-Baas?
Graas-Baas is gemaakt vanuit De Kronkelbeek · Paarden Osteopathie. De tool is gratis, zonder advertenties en zonder account. Er zijn geen commerciële belangen bij voerleveranciers of supplementen.
Hoe de schatting werkt en op welke bronnen hij steunt, lees je bij Hoe werkt dit?.
Hoe kan ik feedback geven of een fout melden?
Stuur een bericht via De Kronkelbeek. Foutmeldingen, suggesties en correcties zijn welkom. Heb je een labuitslag van je eigen gras? Geef hem door: daarmee toetsen we het model.