Bemonstering
Handleiding voor lab-analyse van weidegras of hooi
InleidingWaarom een lab-analyse?
Graas-Baas geeft per uur een schatting van het suikergehalte (WSC%) in weidegras, op basis van het weer en de vakliteratuur. Het model is nog niet getoetst aan grasmonsters. Een labanalyse is de enige echte meting. Die is vooral zinvol voor:
- Paarden met EMS, PPID of laminitis-historie waarbij je rantsoen op exacte cijfers wilt baseren
- Nagaan of jouw weide afwijkt van de schatting (schaduw, grassoort, bodem)
- Hooi-analyse — onze tool dekt alleen vers gras
- Af en toe controleren (bijvoorbeeld 2× per jaar) om het verloop te volgen
Stap 01Wanneer monsteren?
De periodes met het meeste suiker in gras in Nederland en België zijn:
- April–mei — voorjaarspiek, vaak hoogste WSC van het jaar
- Oktober — najaarspiek, na koude nachten
- Ad-hoc: na een lange droogteperiode of na zware vorst
Tijdstip van de dag bepaalt sterk wat je meet. Voor een worst-case-monster: bemonster tussen 14:00–17:00 op een zonnige dag. Voor een baseline: vroeg ochtend rond 06:00. Voor risico-paarden adviseren we beide te doen en te vergelijken.
Stap 02Hoe verzamelen?
- Verzamel 20+ subsamples verspreid over het hele perceel
- Loop een zigzag-pad — niet alleen langs de rand
- Knip op graashoogte (~3 cm boven de grond) — niet bij de wortelhals
- Vermijd: vlak naast hek, drinkbak, mestplek of schaduw onder een boom
- Mix de subsamples in één hersluitbare zak — vermijd plet-schade
- Totaal: ~250 g vers materiaal volstaat voor de meeste labs
Stap 03Direct invriezen
Dit is het meest onderschatte detail. Vers gras blijft actief ademen na het knippen — suikers worden binnen uren verbruikt. Een monster dat een dag op de keukentafel ligt geeft een te lage uitslag.
- Doe het monster direct in een diepvrieszak
- Naar de vriezer (−18 °C) binnen 30 minuten na het knippen
- Verstuur bevroren, in een geïsoleerde verpakking met koelelementen. Vraag het lab vooraf hoe het vers gras wil ontvangen.
- Verzending best op maandag/dinsdag — voorkomt weekend-stilstand
Stap 04Waar opsturen?
| Lab | Land | Wat |
|---|---|---|
| Eurofins Agro eurofins-agro.com |
NL | Ruwvoeranalyse (gras, hooi, kuil), ook pakketten voor paardenhouders |
| Nutrilab nutrilab.nl |
NL | Voederanalyse; vraag naar de bepaling van suikers en fructaan |
| Equi-Analytical equi-analytical.com |
VS | Pakketten speciaal voor paarden (WSC, ESC, zetmeel). Praktisch vooral voor hooi, vanwege de verzending. |
Prijzen en levertijden wisselen; vraag ze bij het lab op. Vraag ook vooraf welke suikers op het rapport staan: niet elk lab meldt WSC, ESC en fructaan apart.
Heb je een uitslag van vers gras? Geef hem aan ons door: met zulke metingen kunnen we het model toetsen.
Stap 05Wat aanvragen?
Bij elk lab kun je verschillende pakketten kiezen. Vraag minimaal de volgende parameters aan:
- WSC (water-soluble carbohydrates) — totaal van suikers + fructaan
- ESC (ethanol-soluble carbohydrates) — alleen mono-/disacchariden ("simple sugars")
- Fructaan = WSC min ESC (sommige labs melden dit apart)
- Zetmeel — voor de NSC-totaalsom
- Ruweiwit — context voor stikstof-status van de plant
- Optioneel: ruwe celstof, ADF, NDF voor voederwaarde-context
NSC = WSC + zetmeel — dit is het cijfer dat de meeste paarden-richtlijnen gebruiken. Voor een paard met insulineresistentie wordt ruwvoer met minder dan 10% suiker en zetmeel in de droge stof aangeraden (Durham 2019, ECEIM).
Stap 06Frequentie
- Gezond paard: niet nodig; 1× per jaar in mei geeft een indruk
- Verhoogd risico: 2× per jaar, in mei en oktober
- EMS, PPID of eerder hoefbevangen: 3–4× per jaar, en bij elke duidelijke verandering (nieuwe weide, nieuw hooi, andere bemesting). Laat vooral elke nieuwe partij hooi onderzoeken.
Stap 07Hoe interpreteer je het resultaat?
| Categorie | NSC % DM | Interpretatie |
|---|---|---|
| Geschikt voor EMS / insulineresistentie | < 10 % | Richtwaarde uit de ECEIM-consensus (Durham 2019) |
| Aanvaardbaar voor verhoogd risico | 10 — 12 % | Beperk porties, koppel aan timing en graasmasker |
| Voorzichtig | 12 — 18 % | OK voor gezond paard, niet voor risicopaarden |
| Hoog | > 18 % | Niet voor gevoelige paarden. Hooi weken helpt, maar is bij zo veel suiker vaak niet genoeg |
Alleen de grens van 10% komt uit een diergeneeskundige richtlijn; de andere grenzen zijn vuistregels. De tabel is bedoeld voor ruwvoer dat je voert (hooi, of gras als hoofdvoer). De kleuren in de tool werken met eigen werkdrempels voor het suikergehalte van gras op één moment (zie Begrippen).
Onthoud dat een lab-resultaat een moment-opname is. Een monster genomen op een zonnige middag in mei kan totaal verschillen van hetzelfde gras op een bewolkte ochtend in juli. Noteer daarom altijd datum, tijdstip en weer bij het monster.
Stap 08Hooi-monster — afwijkingen
De stappen 02–05 gelden ook voor hooi, met deze aanpassingen:
- Gebruik als het kan een hooiboor en neem 12–20 monsters uit verschillende balen. Zonder boor: pak handen hooi uit het midden van meerdere balen
- Stuur ~250 g; geen invriezen nodig (hooi is al gestabiliseerd door drogen)
- Ruwvoer bewaart goed in een papieren zak; vermijd plastic (condens)
- Laat elke nieuwe partij hooi onderzoeken: partijen verschillen sterk
Help meeUitslag doorgeven
Graas-Baas is een schatting die nog niet aan grasmonsters is getoetst. Heb je een labuitslag van vers gras? Geef hem hier door. We leggen jouw meting naast de schatting van het model voor die plek en dat uur, en gebruiken het verschil om het model te verbeteren. We vragen geen naam of e-mailadres.